Op 1 december begint de winter. Althans, voor meteorologen. Astronomen wachten nog ongeveer drie weken voordat de winter ook bij hen begint. Waar komt dat verschil vandaan?

De astronomische seizoenen

Het is vaak een gesprek bij de koffieautomaat op het werk: begint het seizoen op de 20e, 21e of 22e van de maand? De precieze datum kan van jaar tot jaar verschillen en ook binnen één jaar fluctueert de startdatum van de seizoenen vaak. In 2026 begon de lente op 20 maart, begon de zomer op 21 juni, de herfst op 23 september en de winter zal op 21 december beginnen.

Die verschillen hebben te maken met de beweging van de hemellichamen. Zoals bekend beginnen de seizoenen als de zon pal boven de Kreeftskeerkring, Steenbokskeerkring of de evenaar staat. Wanneer dat precies gebeurt, heeft te maken met hoe lang de aarde doet over een ronde rond de zon en de duur van één zo’n ronde rond de zon, is waar de variatie in data vandaan komt.

Een hele ronde rondom de zon is namelijk niet in hele eenheden van 24 uur (een dag op de kalender) op te delen. De aarde doet namelijk 365,2422 dagen over een ronde rond de zon, oftewel 365 dagen en ongeveer zes uur. Daardoor vallen de equinoxen en zonnewendes niet helemaal gelijk met onze kalender en kan het per jaar verschillen wanneer een astronomisch seizoen begint.

Meteorologische seizoenen sinds 1780

Maar voor wie statistieken over het weer wil bijhouden, zijn die variabele start- en einddatum van de astronomische seizoenen erg lastig. In 1780 besloot de Societas Meteorologica Palatina, één van de eerste internationale weerorganisaties, daarom om het anders te doen. Zij koppelden de seizoenen aan het begin en eind van de kalendermaanden. Elk seizoen zou voortaan beginnen op de eerste dag van een maand en dan drie opeenvolgende kalendermaanden omvatten.

Sindsdien begint de lente voor meteorologen op 1 maart, de zomer op 1 juni, de herfst op 1 september en de winter op 1 december. Op deze manier zijn de verschillende seizoenen elk jaar even lang en is het dus een stuk makkelijker om de winter van 2025 te vergelijken met de winter van 1995.

Photo by Estée Janssens on Unsplash