Als het weer laat in september en in oktober zacht en zonnig is, wordt er al snel gesproken over een indian summer. Maar wat is dit eigenlijk?

Indian summer is eigenlijk een moderne hippe term voor wat we al veel langer kennen als een ‘oudewijvenzomer’. Afhankelijk van wanneer de warme periode op kalender valt, zijn er ook verwijzingen naar de naamdagen van diverse heiligen. Dan wordt er gesproken van bijvoorbeeld een Sint-Michielszomer of een Sint-Lucas-zomer.

Wanneer er van een indian summer gesproken wordt, is bij ons niet heel vast omlijnd. In populaire media wordt er al snel van een indian summer gesproken als het tussen half september en half november een week rustig en (relatief) warm weer is. Dat betekent dus kort gezegd een periode met:

• Weinig wind
• Veel zonuren
• Relatief hoge middagtemperaturen

Kortom: weersomstandigheden die we niet direct ‘herfstweer’ zouden noemen. De verklaring voor het weer van een indian summer ligt in het ontstaan van een hogedrukgebied boven Midden-Europa. Daartegenover staan soms hele diepe lagedrukgebieden op de Atlantische Oceaan. De combinatie van zo’n hoog boven Midden-Europa en een laag op de oceaan, veroorzaakt een sterke stroming vanuit het zuiden, die warme lucht vanuit de Middellandse Zee naar onze streken stuwt. Daardoor kunnen de temperaturen in oktober oplopen tot boven de 25 graden en in november kan het kwik nog de twintig graden aantikken.

Waar komt de naam indian summer vandaan?

De term indian summer komt hoogstwaarschijnlijk uit de Verenigde Staten. Daar wordt met die term een warme periode na de eerste nachtvorst van het najaar aangeduid. Hoe de term indian summer ontstaan is, is onduidelijk. Veel theorieën leggen een verband met de inheemse bevolking van de Verenigde Staten, de indianen. Zij zouden van het warme en vaak nevelige weer gebruik hebben gemaakt om op jacht te gaan. Maar ook die verklaring van de term is niet onomstotelijk bewezen. 

Andere benamingen

Zoals gezegd kennen we een haast zomerse periode in de herfst ook als oudewijvenzomer. Die term slaat niet op oude vrouwen, maar vindt waarschijnlijk zijn oorsprong in oude Germaanse en Noordse mythologie. In die mythologie is een grote rol weggelegd voor schikgodinnen, die zogeheten ‘levensdraden’ spinnen. Tijdens een indian summer zijn zulke draden in de natuur vaak te zien: jonge hangmatspinnen verlaten dan hun nesten en spinnen dan lange draden waarmee ze zich laten zakken. Tijdens een indian summer zijn zulke draden vaak extra goed zichtbaar. Druppeltjes van ochtendnevel kunnen dan lang aan die draden blijven hangen, waardoor ze schitterend zichtbaar zijn.

Een iets minder vaak gebruikte term is kraaienzomer of kranenzomer. Die naam verwijst naar de trekkende kraanvogels die op sommige plekken overvliegen en die tijdens het rustige weer goed hoorbaar en zichtbaar kunnen zijn.